به گزارش رویداد غرب: الهام یوسفی نژاد:گاهی تاریخ یک کشور را نه فقط سیاستمداران و فرماندهان، بلکه انسان‌هایی می‌سازند که در سکوت کار می‌کنند، از امکانات اندک شروع می‌کنند و برای تحقق یک هدف بزرگ، سال‌ها از عمر خود را پای یک مسیر می‌گذارند. شهید حسن طهرانی‌مقدم یکی از همین چهره‌هاست؛ مردی که نامش با شکل‌گیری و توسعه توان موشکی جمهوری اسلامی ایران گره خورده و زندگی‌اش روایتی از پیوند دانش، اراده، ایمان و خودباوری است.
او در دورانی وارد میدان شد که ایران با جنگی فرسایشی روبه‌رو بود؛ جنگی که تنها در خطوط مقدم جریان نداشت، بلکه عرصه‌ای برای آزمودن ظرفیت علمی، صنعتی، مدیریتی و دفاعی کشور نیز بود. در آن روزگار، کمبود تجهیزات، وابستگی به تسلیحات خارجی و دشواری تأمین نیازهای دفاعی، از مهم‌ترین چالش‌های کشور به شمار می‌رفت. در چنین شرایطی، طهرانی‌مقدم به این نتیجه رسیده بود که امنیت پایدار را نمی‌توان برای همیشه از دیگران مطالبه کرد؛ باید توان آن را در داخل کشور ساخت.
از نوجوانی تا ورود به میدان انقلاب
حسن طهرانی‌مقدم در ششم آبان ۱۳۳۸ در تهران متولد شد. او در سال‌های جوانی با جریان انقلاب اسلامی همراه شد و پس از پیروزی انقلاب، فعالیت خود را در مجموعه‌های انقلابی و نظامی ادامه داد.
با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در سال ۱۳۵۹، او وارد عرصه دفاع شد و به‌تدریج در حوزه توپخانه و سازماندهی توان آتش نیروهای ایرانی مسئولیت‌هایی برعهده گرفت.
جنگ برای او فقط میدان مقابله با دشمن نبود؛ یک تجربه عملی و دشوار بود که ضعف‌ها و نیازهای دفاعی کشور را آشکار می‌کرد. در شرایطی که ارتش عراق از تجهیزات و تسلیحات متنوع برخوردار بود و ایران با محدودیت‌های جدی در تأمین تجهیزات روبه‌رو بود، اهمیت برخورداری از توان دفاعی مستقل بیش از گذشته احساس می‌شد.
همین تجربه‌ها مسیر زندگی حرفه‌ای او را به سمت توسعه توان موشکی کشور هدایت کرد.
آغاز مسیری که به صنعت موشکی ایران انجامید
یکی از مهم‌ترین نقاط عطف فعالیت شهید طهرانی‌مقدم، نقش‌آفرینی او در شکل‌گیری یگان موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران جنگ بود.
در سال‌های نخست جنگ، ایران برای مقابله با حملات موشکی عراق به شهرها و زیرساخت‌های کشور با محدودیت جدی روبه‌رو بود. نیاز به ایجاد توان پاسخ متناسب، به یکی از دغدغه‌های مهم فرماندهان دفاعی تبدیل شده بود.
طهرانی‌مقدم در این مسیر مسئولیت‌هایی را برعهده گرفت که بعدها به توسعه یک ساختار تخصصی در حوزه موشکی منجر شد. او از جمله افرادی بود که در راه‌اندازی و سازماندهی توان موشکی سپاه نقش محوری داشت.
اهمیت این اتفاق را باید در شرایط آن زمان درک کرد؛ کشوری که با جنگ، تحریم، کمبود منابع و محدودیت دسترسی به فناوری‌های نظامی مواجه بود، باید مسیری دشوار را برای ایجاد ظرفیت‌های بومی آغاز می‌کرد.
این مسیر تنها با خرید تجهیزات پیش نمی‌رفت؛ به نیروی انسانی متخصص، آموزش، آزمون، پژوهش، تجربه‌اندوزی و ایجاد زیرساخت‌های فنی نیاز داشت.
فراتر از یک فرمانده؛ اهمیت تفکر علمی و سازماندهی
یکی از ویژگی‌های مهم شهید طهرانی‌مقدم، توجه به ظرفیت نیروی انسانی و ضرورت پرورش متخصصان بود. توسعه فناوری‌های پیچیده بدون شکل‌گیری گروه‌های علمی و فنی امکان‌پذیر نیست و پیشرفت در این عرصه، حاصل تلاش یک فرد به‌تنهایی نخواهد بود.
در واقع، یکی از مهم‌ترین وجوه فعالیت او، تبدیل یک نیاز عملیاتی به یک مسیر سازمان‌یافته برای یادگیری، طراحی، توسعه و تولید بود.
در چنین نگاهی، خودکفایی به معنای بی‌نیازی مطلق از جهان نبود؛ بلکه به معنای ایجاد توان داخلی برای شناخت نیازها، حل مسائل و کاهش وابستگی راهبردی بود.
طهرانی‌مقدم در مسیر توسعه توان موشکی، با تکیه بر نیروهای متخصص و جوان، به دنبال ایجاد ظرفیتی بود که بتواند از مرحله تجربه‌های اولیه عبور کند و به یک توان فناورانه پایدار تبدیل شود.
یک باور محوری؛ از محدودیت نباید هویت ساخت
شاید مهم‌ترین پیام زندگی شهید طهرانی‌مقدم برای نسل امروز، نوع نگاه او به محدودیت‌ها باشد.
او در دوره‌ای فعالیت می‌کرد که کشور با دشواری‌های فراوانی مواجه بود؛ اما محدودیت را بهانه توقف نمی‌دانست. در چنین رویکردی، مسئله اصلی این نبود که چه امکاناتی در اختیار نداریم، بلکه این بود که با امکانات موجود چه کاری می‌توان انجام داد و برای رفع کمبودها چه مسیری باید ساخت.
این نگاه، فقط به حوزه نظامی محدود نمی‌شود.
دانشجویی که برای ساخت یک محصول فناورانه با کمبود تجهیزات مواجه است، جوانی که در یک کارگاه کوچک به دنبال تولید است، پژوهشگری که برای حل یک مسئله علمی تلاش می‌کند و کارآفرینی که با موانع تولید دست‌وپنجه نرم می‌کند، همگی می‌توانند از این تجربه یک درس مشترک بگیرند: پیشرفت از جایی آغاز می‌شود که مسئله را بشناسیم، مسئولیت آن را بپذیریم و برای حل آن دست به کار شویم.
البته خودباوری به‌تنهایی کافی نیست؛ این باور زمانی به نتیجه می‌رسد که با تخصص، برنامه‌ریزی، تجربه، نقدپذیری و کار جمعی همراه شود.
پایان یک زندگی، آغاز یک نماد
صبح ۲۱ آبان ۱۳۹۰، انفجاری در یکی از مراکز نظامی در منطقه بیدگنه ملارد رخ داد که به شهادت حسن طهرانی‌مقدم و شماری از نیروهای سپاه پاسداران انجامید.
این حادثه، یکی از تلخ‌ترین اتفاقات آن دوره در مجموعه دفاعی کشور بود و نام طهرانی‌مقدم پس از آن بیش از گذشته در حافظه عمومی جامعه با عنوان پدر برنامه موشکی ایران شناخته شد.
شهادت او پایان یک مسیر نبود؛ چراکه ظرفیت‌های علمی و دفاعی ایجادشده در طول سال‌ها، به تلاش یک شخص محدود نمی‌شد و بر پایه دانش، تجربه و فعالیت گروهی شمار زیادی از متخصصان شکل گرفته بود.
میراثی که نباید فقط در خاطره‌ها بماند
امروز وقتی از شهید طهرانی‌مقدم سخن می‌گوییم، نباید میراث او را صرفاً در دستاوردهای نظامی خلاصه کنیم. بخش مهمی از میراث او، نوع مواجهه با مسائل و دشواری‌هاست.
او نمونه‌ای از نسلی بود که در شرایط دشوار، به جای انتظار برای فراهم شدن همه امکانات، تلاش کرد ظرفیت‌های موجود را به حرکت درآورد و برای آینده زیرساخت ایجاد کند.
با این حال، بزرگداشت چنین شخصیت‌هایی زمانی معنا پیدا می‌کند که از سطح مراسم، شعار و یادبود فراتر برود. اگر قرار است نسل جوان با این الگو ارتباط برقرار کند، باید بتواند نسبت میان آن تجربه تاریخی و مسائل امروز خود را ببیند.
برای جوانی که نگران آینده شغلی است، پیام این روایت می‌تواند اهمیت مهارت‌آموزی و حل مسئله باشد؛ برای دانشجویی که در مسیر پژوهش با مانع روبه‌روست، ضرورت تبدیل دانش به محصول و فناوری؛ و برای مدیران، اهمیت اعتماد به نیروهای متخصص، حمایت از ایده‌های نو و ایجاد فرصت برای شکوفایی استعدادها.
شهید حسن طهرانی‌مقدم را می‌توان در یک جمله چنین شناخت: انسانی که تلاش کرد یک نیاز بزرگ ملی را از مرحله وابستگی به مرحله ایجاد ظرفیت داخلی برساند.
اما شاید مهم‌تر از عنوان‌ها و مسئولیت‌های او، پرسشی باشد که زندگی‌اش پیش روی نسل امروز قرار می‌دهد: اگر انسان‌ها در برابر دشواری‌ها متوقف نشوند و دانش خود را به عمل تبدیل کنند، چه تغییراتی می‌توانند در جامعه رقم بزنند؟
پاسخ این پرسش را باید نه فقط در خاطره یک فرمانده شهید، بلکه در رفتار امروز ما جست‌وجو کرد؛ در دانشگاه‌ها، کارگاه‌ها، مراکز پژوهشی، شرکت‌های دانش‌بنیان و هر جایی که جوانی تصمیم می‌گیرد به جای پذیرفتن ناتوانی، برای حل یک مسئله قدم بردار است.
پایان پیام/