به گزارش رویداد غرب: هدی علی نژاد؛برای مردم چوار، پتروشیمی می‌تواند به معنای اشتغال جوانان و رونق کسب‌وکارهای محلی باشد؛ اما در کنار این امید، نگرانی‌هایی درباره هوای شهر، منابع آب و آینده طبیعت منطقه نیز وجود دارد.
یکی از ساکنان شهرستان چوار در گفت‌وگو با خبرنگار رویدادغرب، از بویی می‌گوید که گاهی در فضای شهر احساس می‌شود و نگرانی‌هایی که درباره سلامت خانواده‌اش به وجود می‌آورد. او مخالف فعالیت صنایع بزرگ نیست، اما معتقد است مردم باید بتوانند از وضعیت محیط‌زیست محل زندگی خود آگاه شوند؛ نه با اظهارنظرهای کلی، بلکه با اطلاعات روشن و قابل اعتماد درباره کیفیت هوا و آب و اقداماتی که برای رفع مشکلات احتمالی انجام می‌شود.
این مطالبه، پرسشی جدی را پیش می‌کشد: وضعیت نظارت بر پتروشیمی ایلام چگونه است و اطلاعات موجود چه تصویری از شرایط زیست‌محیطی این مجموعه ارائه می‌دهد؟
علی طاهر سارایی، معاون محیط‌زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط‌زیست ایلام، در گفت‌وگو با خبرنگار رویدادغرب درباره وضعیت پساب پتروشیمی ایلام می‌گوید این پساب در برخی شاخص‌ها همچنان خارج از حدود استاندارد قرار دارد. او همچنین با اشاره به وضعیت فلرینگ اعلام می‌کند که میزان آن در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰ درصد افزایش یافته است. به گفته او، توقف واحدها برای تعمیرات اساسی و برخی مشکلات فنی از دلایل این افزایش بوده است.
این اطلاعات به‌تنهایی تأیید نمی‌کند که منشأ بوی استشمام‌شده در شهر، همین موارد باشد یا این وضعیت چه اثری بر سلامت مردم دارد؛ پاسخ به این پرسش‌ها به بررسی‌های تخصصی و داده‌های معتبر نیاز دارد. بااین‌حال، موارد اعلام‌شده درباره پساب و فلرینگ نشان می‌دهد که پیگیری مسائل زیست‌محیطی این مجموعه همچنان ضروری است.
پروژه‌ای برای بهبود پساب و کاهش مصرف آب
یکی از طرح‌هایی که قرار است به بهبود کیفیت پساب و کاهش مصرف آب خام کمک کند، پروژه اسمز معکوس یا «RO» است. به گفته سارایی، این پروژه در سه فاز طراحی شده، اما تنها فاز دوم به بهره‌برداری رسیده و فازهای اول و سوم به دلیل تأمین‌نشدن برخی قطعات هنوز راه‌اندازی نشده‌اند؛ بنابراین، اهداف مورد انتظار از اجرای کامل طرح هنوز به‌طور کامل محقق نشده است.
در سوی دیگر، مهندس روح‌الله رمضانی، مدیر HSE پتروشیمی ایلام، در پاسخ به پرسش‌های خبرنگار رویدادغرب درباره مسائل زیست‌محیطی این مجموعه، افزایش شوری آب ورودی از سد گلال را از عوامل رسوب‌گذاری و گرفتگی تجهیزات و مبدل‌های حرارتی عنوان می‌کند. او همچنین دشواری تأمین قطعات تخصصی به دلیل تحریم‌ها را از عواملی می‌داند که روند تعمیرات و تکمیل برخی طرح‌ها را با مشکل مواجه کرده است.
رمضانی با اشاره به پروژه اسمز معکوس، تکمیل فازهای باقی‌مانده این طرح را در بهبود شرایط فرایندی و زیست‌محیطی مؤثر می‌داند. بااین‌حال، در توضیحات ارائه‌شده زمان مشخصی برای تکمیل فازهای باقی‌مانده اعلام نشده است.
آنچه از پاسخ های رسمی درباره وضعیت زیست محیطی پتروشیمی ایلام به دست می آید، در اینفوگرافیک زیر مرور شده است:
پایش وجود دارد؛ دسترسی عمومی به اطلاعات چه می‌شود؟
مدیر HSE پتروشیمی ایلام همچنین می‌گوید سامانه‌های پایش آنلاین در داخل مجموعه و شهر چوار فعال‌اند و به اداره حفاظت محیط‌زیست متصل هستند. به گفته او، کارشناسان و آزمایشگاه‌های مورد تأیید نیز هر سه ماه یک‌بار برای اندازه‌گیری و نمونه‌برداری مراجعه می‌کنند و نتایج در سامانه جامع محیط‌زیست ثبت می‌شود.
در مقابل، سارایی درباره انتشار عمومی داده‌های پایش توضیح می‌دهد که نتایج این بررسی‌ها در تصمیم‌گیری‌های مربوط به جریمه و عوارض آلایندگی مورد استفاده قرار گرفته است و از نظر این اداره، انتشار داده‌های خام ضرورت ندارد.
اما مسئله فقط انتشار داده‌های خام نیست؛ مردم نیز حق دارند از وضعیت محیط‌زیست محل زندگی خود آگاه باشند. انتشار گزارش‌های دوره‌ای و قابل فهم درباره نتایج پایش‌ها، موارد خارج از استاندارد و اقدامات اصلاحی می‌تواند نظارت اداری را به مطالبه عمومی برای پاسخ‌گویی پیوند دهد. شفافیت، یکی از پایه‌های شکل‌گیری اعتماد عمومی است.
رمضانی همچنین از آمادگی پتروشیمی ایلام برای هماهنگی و بازدید رسانه‌ها از ایستگاه‌های پایش خبر می‌دهد. چنین فرصتی می‌تواند به شناخت بهتر سازوکار نظارت کمک کند؛ هرچند ارزیابی دقیق وضعیت محیط‌زیست همچنان به بررسی نتایج اندازه‌گیری‌ها و اقدامات انجام‌شده وابسته است.
ادامه مشکلات زیست‌محیطی، اگر بدون اصلاح و پیگیری مؤثر باقی بماند، می‌تواند فشار بیشتری بر منابع آب و خاک منطقه وارد کند؛ منابعی که زندگی، کشاورزی و دامداری بخشی از مردم چوار به آن‌ها وابسته است. در منطقه‌ای که با کم‌آبی نیز روبه‌روست، پیشگیری از آسیب‌های پایدار اهمیت ویژه‌ای دارد و نباید تا آشکارشدن پیامدهای جدی‌تر به تعویق بیفتد.
مسئله چوار و طبیعت زاگرس، انتخاب میان صنعت و محیط‌زیست نیست. مردم به اشتغال و رونق اقتصادی نیاز دارند، همان‌طور که به هوای سالم، منابع آب قابل اطمینان و طبیعتی که پشتوانه زندگی نسل‌های آینده باشد. توسعه زمانی ماندگار است که در کنار تولید، مسئولیت حفاظت از محیط‌زیست نیز جدی گرفته شود.
اکنون پرسش اصلی این است: برای رفع موارد خارج از استاندارد چه اقداماتی انجام خواهد شد و مردم چه زمانی می‌توانند نتیجه آن‌ها را ببینند؟ پاسخ روشن به این پرسش، همراه با انتشار اطلاعات معتبر و پیگیری مستمر، می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند؛ زیرا توسعه پایدار فقط با تولید بیشتر سنجیده نمی‌شود، بلکه به آنچه برای حفظ زندگی و طبیعت باقی می‌ماند نیز بستگی دارد.
پایان پیام/