یادداشت/ علی حیدر بیگی؛ رئیس خانه مطبوعات:قابل توجه استاندار و مدیران استانی؛ هفته دولت؛ آزمون پاسخگویی مدیران یا گزینش رسانهها؟/ دهنکجی به سیاست «روایت، اعتماد» یا ضعف در اجرای دستورالعملهای رسانهای؟
همزمان با آغاز هفته دولت، انتظار میرود دستگاههای اجرایی بیش از هر زمان دیگری در معرض افکار عمومی قرار گرفته و عملکرد، دستاوردها و البته کاستیهای خود را بدون واسطه برای مردم تشریح کنند.
با این حال، نحوه تعامل برخی دستگاههای اجرایی استان ایلام با رسانهها، این پرسش را ایجاد کرده است که آیا «پاسخگویی» در عمل به اندازهای که در بخشنامهها و شعارهای رسمی مورد تأکید قرار میگیرد، جدی گرفته میشود؟
در دستورالعمل دولت با عنوان «خبر، روایت، اعتماد» بر تنوع و توازن رسانهای و پرهیز از ایجاد رابطه انحصاری با رسانهها تأکید شده است؛ سیاستی که بر اساس آن، تعامل دستگاههای اجرایی با رسانهها نباید به چند رسانه خاص محدود شود و دسترسی عادلانه رسانهها به اطلاعات و امکان پرسشگری باید مورد توجه قرار گیرد.
استانداری ایلام نیز بر همین مبنا، این سیاست را به دستگاههای اجرایی ابلاغ کرده است.
با این وجود، در هفته دولت گزارشهایی از برگزاری نشستهای محدود و گزینشی یا حتی خودداری برخی دستگاهها از برگزاری نشست خبری منتشر شده است؛ از جمله درباره اداره اوقاف، فرمانداری چوار، راه و شهرسازی و برخی مجموعههای دیگر این اخبار منتشر شده است.
مسئله صرفاً برگزاری یا برگزار نکردن یک نشست خبری نیست والبته نشست خبری، لطف روابط عمومی به رسانهها نیست؛ یکی از ابزارهای رسمی پاسخگویی مدیران در برابر افکار عمومی است. رسانه نیز در این فرآیند صرفاً وظیفه انتشار اخبار رسمی دستگاهها را ندارد، بلکه باید بتواند درباره عملکرد، مشکلات، اعتبارات، پروژههای نیمهتمام و مطالبات مردم سؤال کند.
از همین منظر، زمانی که انتخاب رسانههای حاضر در یک نشست صرفاً به تشخیص یک دستگاه یا روابط عمومی محدود میشود، این نگرانی شکل میگیرد که دایره پرسشگری نیز محدود شده باشد. طبیعی است رسانهای که امکان حضور و طرح سؤال ندارد، نمیتواند نقش نظارتی خود را بهدرستی ایفا کند.
البته نقد این روند به معنای نادیده گرفتن دشواریهای مدیریتی، محدودیتهای زمانی یا ملاحظات اجرایی دستگاهها نیست؛ اما این ملاحظات نباید به رویهای دائمی برای حذف رسانههای منتقد یا محدود کردن دسترسی برابر به اطلاعات تبدیل شود.
اصل ۲۴ قانون اساسی آزادی مطبوعات را به رسمیت شناخته و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات نیز بر حق دسترسی شهروندان به اطلاعات عمومی تأکید دارد. بنابراین، شفافیت و پاسخگویی را نمیتوان صرفاً یک اقدام تبلیغاتی یا انتخابی روابط عمومیها دانست.
از سوی دیگر، اگر دستورالعملی از سوی دولت برای نحوه تعامل دستگاههای اجرایی با رسانهها ابلاغ شده است، انتظار طبیعی این است که اجرای آن صرفاً توصیهای نباشد و سازوکار مشخصی برای نظارت بر حسن اجرای آن وجود داشته باشد.
پرسش جدی اینجاست: اگر یک دستگاه اجرایی از سیاستهای ابلاغی دولت در حوزه تعامل با رسانهها فاصله بگیرد، چه نهادی باید بر اجرای این دستورالعمل نظارت کند و چه ضمانت اجرایی برای آن وجود دارد؟
هفته دولت قرار است فرصتی برای ارائه گزارش عملکرد به مردم باشد؛ اما گزارش عملکرد زمانی اعتبار پیدا میکند که در کنار روایت رسمی مدیران، امکان پرسشگری مستقل رسانهها نیز وجود داشته باشد.
جامعه رسانهای استان سهمیه و امتیاز ویژه نمیخواهد؛ آنچه مطالبه میکند، دسترسی عادلانه به اطلاعات، فرصت برابر برای حضور و مهمتر از همه، حق پرسیدن سؤال از مدیرانی است که در برابر مردم مسئولیت دارند.
اگر قرار است اعتماد عمومی افزایش یابد، مسیر آن از درهای باز دستگاههای اجرایی و مدیرانی میگذرد که از پرسشهای رسانهها استقبال میکنند؛ نه از نشستهایی که پیش از آغاز، دایره پرسشگران آن مشخص شده است.
پایان پیام/