رویداد غرب00:15 - 1405/09/02
کتاب‌رسانی به روستاهای ایلام در روایت رویدادغرب؛

کتاب هست؛ دسترسی چطور؟

کتابخانه‌های سیار، کوله‌کتاب‌های عشایری و ظرفیت مدارس، بخشی از تلاش برای رساندن کتاب به کودکان روستایی ایلام هستند؛ خدماتی که با وجود گسترش در برخی مناطق، همچنان موضوع دسترسی پایدار، تنوع منابع و پوشش روستاهای دورافتاده را پیش روی متولیان قرار می‌دهند.

به گزارش رویداد غرب،هدی علی نژاد؛ برای کودکی که در روستا زندگی می‌کند، دسترسی به کتاب همیشه به سادگی رفتن به کتابخانه نیست. گاهی کتابخانه باید مسیر روستا را در پیش بگیرد، گاهی کتاب در قالب یک کوله‌پشتی به دست کودک برسد و گاهی مدرسه بخشی از این مسیر را هموار کند. در مناطقی که کتابخانه ثابت وجود ندارد یا فاصله تا مراکز فرهنگی زیاد است، رساندن کتاب به دست کودک خود بخشی از مسیر ترویج مطالعه است؛ مسیری که کتابخانه‌های سیار، کوله‌کتاب‌های عشایری و ظرفیت مدارس می‌توانند در آن نقش‌آفرین باشند.

مرتضی نوری، سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام، در گفت‌وگو با خبرنگار رویدادغرب، از وجود کتابخانه ثابت در ۱۴ روستا و ارائه خدمات کتابخانه سیار به ۱۷ روستا خبر می‌دهد. به گفته او، با آغاز فعالیت کتابخانه سیار آبدانان، شمار روستاهای تحت پوشش خدمات سیار به ۲۷ روستا افزایش خواهد یافت.

در کنار کتابخانه‌های سیار، طرح «کوله‌کتاب عشایری» نیز برای مناطق کم‌جمعیت و روستاهایی که کتابخانه ندارند، اجرا می‌شود. در این طرح، سفیران دانایی با حضور در مناطق هدف، کتاب و خدمات فرهنگی را به دست کودکان می‌رسانند. این برنامه در شهرستان‌های ایوان، چرداول، دره‌شهر، مهران و آبدانان فعال است و بیش از ۱۰ روستا را تحت پوشش قرار داده است.

خدمات کتابخانه‌های سیار به امانت کتاب محدود نیست و عضویت، ثبت‌نام، بازگشت کتاب و اجرای برنامه‌های فرهنگی و ترویج کتاب‌خوانی را نیز شامل می‌شود. برنامه حضور این کتابخانه‌ها در روستاها معمولاً هفتگی است و زمان مراجعه با توجه به مسیر و شرایط هر منطقه اطلاع‌رسانی می‌شود.

نوری معتقد است برنامه هفتگی برای مناطق تحت پوشش مناسب است. به گفته او، هر کتابخانه سیار بین ۷ تا ۱۰ نقطه خدماتی دارد و مراجعه هفتگی امکان ارائه خدمات به این نقاط را فراهم می‌کند.

کتابخانه سیار آبدانان نیز برای ارائه خدمات به روستاهای هزارانی، هفت‌چشمه، انجیره، گنداب، چم‌کبود، جابرانصار و ماهوته در نظر گرفته شده است و امکان گسترش نقاط خدماتی آن به مناطق بیشتری نیز وجود دارد.

رساندن کتاب به روستا، تنها بخشی از ماجراست؛ اینکه چه کتابی به دست کودک برسد و تا چه اندازه با نیاز و علاقه او تناسب داشته باشد، در شکل‌گیری ارتباط با کتاب اهمیت دارد.

نوری می‌گوید انتخاب منابع کتابخانه‌ها با توجه به تعامل با کودکان، والدین، معلمان و مسئولان محلی انجام می‌شود و بازخورد مخاطبان و میزان استقبال از برنامه‌ها نیز در شناسایی نیازهای مطالعاتی و انتخاب کتاب‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.

بر اساس اعلام سرپرست اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان، طی یک سال بیش از ۳۰ هزار نسخه کتاب در کتابخانه‌های روستایی و میان کودکان به امانت گذاشته شده است. همچنین بیش از هزار کودک عضو کتابخانه‌های روستایی هستند و به‌صورت جداگانه، بیش از هزار کودک نیز از خدمات فرهنگی و کتاب‌رسانی کتابخانه‌های سیار و طرح کوله‌کتاب بهره‌مند می‌شوند.

در میان تجربه‌های موفق کتابخانه‌های روستایی، کتابخانه شهید داریوش رضایی‌نژاد در روستای پشت‌قلعه آبدانان نیز قرار دارد؛ کتابخانه‌ای که به گفته نوری، زمینه معرفی چندین کتاب‌خوان نوجوان برتر و حضور برخی از آنان در برنامه تلویزیونی «کتاب شیرین» را فراهم کرده است. چنین تجربه‌هایی نشان می‌دهد کتابخانه روستایی می‌تواند علاوه بر فراهم کردن امکان امانت کتاب، بستری برای شناسایی و پرورش استعدادهای کودکان باشد.

در کنار خدمات کتابخانه‌های عمومی، مدارس نیز بخشی از ظرفیت دسترسی دانش‌آموزان به کتاب را تشکیل می‌دهند. ایرج زینی‌وند، مدیرکل آموزش‌وپرورش استان ایلام، در گفت‌وگو با خبرنگار رویدادغرب، به امکان برگزاری بازدیدهای علمی دانش‌آموزان از کتابخانه‌ها اشاره می‌کند؛ فرصتی که می‌تواند دانش‌آموزان را با محیط کتابخانه و خدمات آن آشنا کند.

به گفته زینی‌وند، در روستاهایی که کتابخانه در دسترس نیست، کتابخانه‌های سیار کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز با مراجعه به مدارس، کتاب در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهند. همچنین کتابخانه‌های کوچک کلاسی از دیگر ظرفیت‌های مدارس برای دسترسی دانش‌آموزان به کتاب هستند.

این ظرفیت‌ها، به‌ویژه در مناطقی که دسترسی به کتابخانه ثابت دشوار است، می‌توانند بخشی از نیاز مطالعاتی دانش‌آموزان را پاسخ دهند؛ هرچند میزان استفاده مستمر از این امکانات، تنوع کتاب‌ها و دسترسی همه مدارس و روستاها به چنین خدماتی، موضوعاتی است که نیازمند توجه و پیگیری است.

کتابخانه‌های ثابت، سیار، کوله‌کتاب‌های عشایری و ظرفیت مدارس، هرکدام بخشی از تلاش برای نزدیک کردن کتاب به کودکان روستایی را شکل می‌دهند. آمار و تجربه‌های ارائه‌شده از این خدمات، از فعالیت‌هایی حکایت دارد که می‌توانند فاصله جغرافیایی میان کودک و کتاب را کمتر کنند.

اما دسترسی به کتاب، تنها به رسیدن آن به یک روستا یا مدرسه خلاصه نمی‌شود؛ استمرار خدمات، تناسب کتاب‌ها با سن و علاقه کودکان و امکان استفاده از منابع متنوع، بخش دیگری از این فرصت را شکل می‌دهد. کتاب زمانی به بخشی از زندگی کودک تبدیل می‌شود که حضورش مقطعی نباشد و خواندن، به تجربه‌ای در دسترس و تکرارشونده تبدیل شود.

کتاب به روستا می‌رسد؛ اما میزان دسترسی کودکان به آن، هنوز پرسشی است که پاسخ آن را باید در گستره خدمات، استمرار حضور و فرصت واقعی مطالعه جست‌وجو کرد.

انتهای پیام/